पुजिरहेछु पथ्थर आसै बिना ।

युद्द गर्नुछ अब मुङ्रो र बाँसै बिना ।
परास्त गर्नुछ सबलाई लासै बिना ।

खै किन म त्यो ढुङ्गो पुजिरहेछु
तर पुजिरहेछु पथ्थर आसै बिना ।

अब काम गरे-नगरेनि फरक पर्दैन
जब हिर्कायो घडिले बिकासै बिना ।

ब्यथा मुर्कुटालाई भनेर के फाइदा ?
जो मुग्दर्शक बनिदिन्छ सासै बिना ।

मलाई मेरो मनले के भन्छ थाह छ ?
के गरी खान्छस केटा त्रासै बिना ?

जन्जीरमा बाँचेका हुन्छन् ।

सबै आ-आफ्नु तकदीरमा बाँचेका हुन्छन् ।
हुनेहरु सुखमा नहुने पीरमा बाँचेका हुन्छन् ।

सदा सत्कर्म गर्ने गोविन्द केसीहरु समाजमा
जाजरकोट र डोल्पाको भिरमा बाँचेका हुन्छन् ।

चुनावमा भ्रमको खेती गरी जनता ठग्नेहरु भने
दिनहुँ फुलमाला र अविरमा बाँचेका हुन्छन् ।

ती शोसकहरुलाई कर तिरी पाल्नेहरु कठै
त्रीशुली र कर्णालीको तीरमा बाँचेका हुन्छन् ।

गर्ने थिए होला केहि यदी कुलमानहरु भए
विचरा तिनीहरु पनि जन्जीरमा बाँचेका हुन्छन् ।

मेरो देश समृद्द हुने थियो धेरै पहिलेबाट यदि
गुलामी नभइ सबै जागीरमा बाँचेका हुन्छन् ।

म मेरो देशमा यस्ता मान्छेहरु खोजिरहेछु
जो चौडा छाती र उँभोशीरमा बाँचेका हुन्छन् ।

परोढा अर्कैको थियो ।

सामुन्ने देखियो कोही मोहडा अर्कैको थियो ।
चाबुक उसैको होला घोडा अर्कैको थियो ।

उनिहरुको सामिप्यता देख्दा सायद लागेन
पछी पो थाहा पाएँ परोढा अर्कैको थियो ।

यो कलिमा को आफ्नु होला सोचिहेर त ?
जोसँग सहबास भयो जोडा अर्कैको थियो ।

जस्को आडमा तिमी माथी पुग्यौ नि हेर
उसैले खसाल्छ भुइँमा गोडा अर्कैको थियो ।  

पासो प्यारो हुन्छ ।

दुखिया जनकोलागि गुनासो प्यारो हुन्छ ।
म बबुरो कठैकोलागी पासो प्यारो हुन्छ ।

एउटी अबोध चौधबर्षमा बलात्कृत भएपनि
हुर्कन्छ भ्रुण अनि त्यै नासो प्यारो हुन्छ ।

म शब्द शब्द जोडेर आत्मकथा लेख्छु
पाठक हुन्छन रिपु र हासो प्यारो हुन्छ ।

रत्ति मन पराउदैनन उसको कुरा गरेको
तर ऊ स्वंयलाई अरुको चासो प्यारो हुन्छ । 

हुँदैनन प्यारो पनि ।

जब साधु कहलाउँछ हत्यारो पनि ।
तब रगत बगाउँदछ धारो पनि ।

मसँग सबै छ भन्छ ज्योती बाहेक
सुन्दा पुर्ण झै लाग्छ अँध्यारो पनि ।

सबै आआफ्नै स्वार्थमा लिप्त छन्
कोही कसैको हुँदैनन प्यारो पनि ।

जब मनले जित्छ नि मस्तिस्कलाई
संसारमा केहि हुन्न अफ्ठ्यारो पनि ।

सायद भाग्य दुर भैदिएपछि यहाँ
परेली भैदिन्छ अनि तगारो पनि । 

मुनामदनकोझैँ हाम्रो प्रेमकथा

अलेख्य थियो, लेखिदिए, लेखेर के भयो ?
मनबाट हेर्ने चक्षु नै नभए ,देखेर के भयो ?
म सानी थिएँ त्यसबेला निर्णय दिन नै सकिन
कुर्दामा अझ दुई चार वर्ष, अबेर के भयो ?

पर्खनलाई केही गाह्रो छैन धैर्यता छ सानु ।
यो छातीभित्र असिम माया ममता छ सानु ।
अनेकौँ शृङ्गार लाए पनि कोही फिका लाग्दछ
हेर्ने चक्षु सुन्दर भए त्यसै सुन्दरता छ सानु ।

कति गर्नुहुन्छ मलाई माया विस्वास कती छ ?
यो फुच्चिप्रति हजुरलाई फेरि सन्त्रास कती छ ?
कतिको सकुँला दिलाउन भरोसा तपाइकै भनेर
भन्नुस मलाई हजुर मनमा मेरो बास कती छ ?

मिल्ने भएको भए देखाउँथे मुटु फुटाएर समिना
परेली तिम्रो भिज्न दिने छैन सुकाएर समिना ।
रोजेको तिमीलाई यी हजारमा बुझन मनमा
अंश अंश गरी जोडौला खुसी जुटाएर समिना ।

बिस्वासका आधार दिनुस मलाई वचनमा तपाइको
कोही छन् कि छैनन् भन्नुहोस मनमा तपाइको ।
कसरी भन्नुहुन्छ मप्रती भएको प्रेम या आकर्षण
म खुसी भर्न सकुँला त सदा जीवनमा तपाइको ।

हर कुराको अब प्रमाण खोज्छौ कसरी जुटाउँ ?
तिमी नै मेरो सिङ्गो संसार भनी कसरी सुनाउँ ?
एक सरो कपडा दुइ छाक खान दुखले सकुँला
चाह नै भए महङ्गा रत्नको भने कसरी पुर्याउँ ?

देखेर तपाइको म प्रतिको पिरतीले स्विकारे ।
तपाइको प्रेमको जीत भो हजुर राजीले म हारे ।
थाहा छैन यो मेरो निर्णय सही हो या होइन ?
मेरो मनको प्रेमको अंकुर त्यो मनमा जो सारे ।

यो तिम्रो नासो छातीमा टास्छु प्यार गर्नेछु ।
पिरतीको मुना झाङ्गिन्छ चाँडै स्याहार गर्नेछु ।
तिमीलाई कहिल्यै पनि दिनेछैन गुनासो गर्नलाई
मुनामदनकोझैँ हाम्रो प्रेमकथा पनि साभार गर्नेछु ।

प्यारो लाग्छ मलाई ।

ओरालो हैन उकालो प्यारो लाग्छ मलाई ।
सम्म हैन भिरालो प्यारो लाग्छ मलाई ।

थाक्दैन यो शरीर पनि यदी तिमी र म
गर्यौ भने आलोपालो प्यारो लाग्छ मलाई ।

शिखर चढी सफलतालाई चुमिसकेपछी
खुसीमा त्यो अङ्गालो प्यारो लाग्छ मलाई ।

बा पनि गका हुन्, तिमी नि जान्छौ भने
हिड जाऔँ गोठालो प्यारो लाग्छ मलाई ।

माटोसँग प्यार छ, अब यिनीलाई नै बुझ्न
लानुछ कुटोकोदालो प्यारो लाग्छ मलाई ।

ठुलो हैन ससानाले घच्घच्याउँछ भने
आए हुन्छ भुइचालो प्यारो लाग्छ मलाई ।

ज्योति अनिस्चित । 

मलाई औसत चाहिँदैन ।

मन सफा होस कसैको चेहेरा खुबसुरत चाहिँदैन ।
साक्षी होस दुइ पवित्र मन अरु जमानत चाहिँदैन ।

माया गरेको तिमीलाई मनैदेखि, देखावटी हैन मैले
त्यसैले तुलना नहोस कसैसँग मलाई औसत चाहिँदैन ।

चाहे हजार झुट नै किन नहोस सत्य कहिल्यै डग्दैन्
मेरो चोखो मायाको पुस्टीमा कसैको अभिमत चाहिँदैन ।

लाखौ अस्त्र फिका हुन्छन मायाको सामु भने यो छाती
तिम्रो खातिर ढाल हुनेछ सानु अरु जरुरत चाहिँदैन ।

दिलाउन सक्छौ भने विस्वास म तिम्रै हुँ भनि दिलाइदेउ
मुटु चिरी हेर्नु छैन मायाको प्रमाण रातो रगत चाहिँदैन ।

विना भेटमा नि यादहरु पठाउनु प्रिया टाढा हुँदा पनि
सामिप्यताको आभाष देउ बरु समिपको बखत चाहिँदैन ।

नदिए हुन्छ ।

एक्लै तिमी जिउन सक्छौ भने उत्तर नदिए हुन्छ ।
मलाई रत्ती माया गर्दिनौ भने चिन्ता नलिए हुन्छ ।

तिम्रो पर्खाइमा पलपल निसास्सिएर मर्छु होला
तिम्रो मौनताले नै मारिदिन्छ भने बिष नपिए हुन्छ ।

गजल आउँछ मिलाएर लेख्यो भनेर नसोच्नु प्रिया
याद र आशुले लेखेको देख्दिनौ भने म नजिए हुन्छ ।

समी पहिल्यै च्यातिसक्यो बिश्वासको पानाहरु
यदी भरोशा दिलाउन सक्दिनौ भने मन नसिए हुन्छ । 

नविन नाता लगाउँ कि ?

प्रकाशको बेग चोरी तिमीलाई भेट्न आउँ कि ?
ज्ञानी नानीसँग नौलो नविन नाता लगाउँ कि ?

घिर्नी र पाङ्ग्रा जस्तै मिलिमिली तिमी र म
मिलनको नौलो अध्याय आजैबाट थालुँ कि ?

रेसा धमनी र शिराहरुमा तिम्रै नाउँ बग्छ सानु
अनि फुटाएर मुटु पनि तिम्रो तस्विर देखाउँ कि ?

निस्चय नि त्यो मनमा नि थोरै त प्यार होला
स्थाइ होस हाम्रो नाता मनमनै तिमीलाई चाहुँ कि ?

चिताबाट पनि उठुँ लागोस तिम्रो स्पर्श हुँदा खेरी
तगाराहरु हटाइ सारा, तिम्रो हात समाउँ कि ? 

आफ्नै अच्छाइले पिरोल्छ ।

आजभोलि हरेक दिन थकाइले पिरोल्छ ।
भोक निन्द्रा अनि काम गराइले पिरोल्छ ।

बेलुकी फुर्सद निकालेर मनको बह पोख्छु
अनी फेरी उन्को जवाफ नाइले पिरोल्छ ।

म ननिको थिइन , समयले ननिको बनायो
लाग्दैछ मेरो आफ्नै अच्छाइले पिरोल्छ ।

खै के पाइन्छ पाइन्न समयले देखाउला
तर पनि खाइ न पाइको खटाइले पिरोल्छ ।

झापामा जन्मे झापाली नै हुँ नेपाली पनि
भिराइन्छ ट्याग जाली फट्याँइले पिरोल्छ ।

ज्योति अनिश्चित । 

बरु मरेको बखत चाहिँदैन ।

गर्नु तारिफ अगाडी नै बरु मरेको बखत चाहिँदैन ।
आफ्नै अस्मिता बेची बेची भो जमानत चाहिँदैन ।

केवल हाँसेर बोलिदेउ सत्रु त्यसै क्षय हुनेछ्न्
सत्रुको अगाडी मुस्कान हो अस्त्र तागत चाहिँदैन ।

तिमी सक्छौ भने उमङ्ग र खुशीको व्यापार गर
थालनी गर्न सफा मन काफी छ लागत चाहिंदैन ।

मलाई कहिल्यै आभाष भएन तिमीले माया गरेको
माया मुटुमा लेखिन्छ प्रिया कोरा कागज चाहिँदैन ।

तिमी रित्तिएर पनि पुर्ण हुनेछौ कोसिस गरेर हेर
जती बाँड्यो उति बढ्छ माया प्रिया बचत चाहिँदैन ।

- ज्योति अनिश्चित । 

~स्व. दाजु पोषण कुमार गौतम(२०४६-२०६४) को गजल

मिलनका उज्याला थिए लाख आश
निभेको दियोझै हरायो प्रकाश ।

अविश्वास पाएँ नि तिम्रो मुटुमा
मैले रुवाएँ कि गडाएँ कि भासमा ? ?

बटुलेर सपना म बाँचिरहन्छु
त्यो आशु सहस्र अनि उच्छ्वास ।

ति सारा सुनौला विपना तिमीलाई
मिलनका उज्याला थिए लाख आश ।।

~स्व. दाजु पोषण कुमार गौतम(२०४६-२०६४) 

प्यारी तिमी हौ ।

सागर अनि सगरकी प्यारी तिमी हौ ।
मुहार अनि अधरकी प्यारी तिमी हौ ।

सानु तिमीमा केहि खास त अवश्य छ
त्यसैले त रहरकी प्यारी तिमी हौ ।

ए सानु सुन्छौ तिमी धड्केको भने सुन
हरपल अनि प्रहरकी प्यारी तिमी हौ ।

देख्या छैन भेट्या छैन तै पनि किन ?
मनभित्रका प्रेमिल लहरकी प्यारी तिमी हौ ।

तिमीले पिलायौ खै के नशा लठ्ठिए म
लाग्छ अमृतघडा जहरकी प्यारी तिमी हौ ।

तिमी सुरुङ्गा म कन्क्रीट राजधनीमा
जतै देख्छु तिमी शहरकी प्यारी तिमी हौ ।

केवल तस्विरसँग नै प्रेम बस्यो होला सायद
मेरा यी दुइ नजरकी प्यारी तिमी हौ ।

खै के भनी वर्णन गरौ ए मेरी प्रियतमा
हर गजलका शेर र बहरकी प्यारी तिमी हौ ।

माया मुटुभरी सानु ।

थाहै नपाइ तिमीले चोरेछौ मेरो निदरी सानु ।

आँखाअघि तिमीलाई नै देख्छु वरिपरी सानु ।

तिमीसँग बोल्न थाले भोकप्यास सब बिर्सन्छु

तिमीसँग प्रेममा परेछु म भन कसोगरी सानु ।

लोलाएका आँखाले नि तिमीलाई नै देख्छन्

ओठले वर्बाराउँछन् तिम्रै नाम घरीघरी सानु ।

तिमी जुन रहर बोकी ममा बाँधिन आयौ

पुर्याउँ कि रहर पुरा नाता अजम्बरी सानु ।

चिरेर देखाउँ कि ? मुटु, धमनी र शिराहरु

छ तिम्रो आकृती अनि माया मुटुभरी सानु ।

नफुलेको डाली थिएन ।

सम्झनाका तरेली नआउने प्रभात लाली थिएन ।
तिम्रो मुस्कान आँखाअघी नफुलेको डाली थिएन ।

मैले हारेँ होला सानु गोरेटोका दुइचार घुम्तीहरु
अनी तिम्रो आगमन पछी नजितेको पाली थिएन ।

सानु तिमीलाई कती बुझे बुझाएँ, बुझ्न चाँहे होला
तिम्रो रिक्तता पुरा भयो मनमा अब खाली थिएन ।

तिमी हैनौ पहिलो प्रेम शंका नगर्नु मायामा प्रिया
तिमीसँग प्रेम भयो सत्य हो जुन जाली थिएन ।

मैले रोजेको बाटो हिड्छौ भने आउ हात समाउँछु
रोपौला सँगै उद्यानमा फुलहरु जहाँ माली थिएन ।

मेरो रोजाइ गलत नभए तिमी पनि हैनौ सानु
गल्ती नै भए नि नदोहोर्याउनु भो अब गाली थिएन ।

तिमीलाई नै समर्पित गजल त सुन्छौ नि हैन काली
सायद सुन्छु अब आशाताली जहाँ कतै ताली थिएन । 

केही हेरिदैन मायामा ।

रुप रङ्ग उमेर केही हेरिदैन मायामा ।
झुकाव थोर धेर केही हेरिदैन मायामा ।

जोसँग हिड्दा सुरक्षित अनुभव हो माया
न छिटो न अवेर केही हेरिदैन मायामा ।

तिमीले प्रेम गर्यौ होला पहिले कसैसँग
अब फेरी फर्केर केही हेरिदैन मायामा ।

मनले हेरेर आँखाले कैद गरिसकेपछि
दुँनियाले नचाहेर केही हेरिदैन मायामा ।

ज्योति अनिस्चित ।

दोष थियो ।

पिएर आएँ, मेरो हैन मौसमको दोष थियो ।
पिलायो साथीले पिएँ सङ्गमको दोष थियो ।

अनायासै सम्झाइदिए छोडी जाने निठुरीलाई
उनलाई देखेँ प्यालामा अनुपमको दोष थियो ।

आँखाअघि उनकै तस्विर झलझली यादमा
एकैसाथ पिइदिए पानी कमको दोष थियो ।

पुराना ती अतीत सम्झे खाटाहरु उक्के सारा
वेहोशीमै फेरि पिएँ पीडागमको दोष थियो ।

म कहाँ नशामा हुन्थे चियाकफी पिएको भए
त्यसैले त मेरो हैन खुकुरी रमको दोष थियो ।

ज्योति अनिस्चित ।
२०७४-१२-२१ 

भुल भयो ।

तिमीलाई आफ्नु मुटु दिनु भुल भयो ।
बोकेर प्रेमको त्यन्द्रो झिनु भुल भयो ।

म पछीका हजारौं हेरेर हासेकी रैछौ
मेरै लागि हो भनि मस्किनु भुल भयो ।

जसोतसो विपनामा आफैलाई सम्झाउँथे
सपनामा तिमीलाई कल्पिनु भुल भयो ।

तिमीले महत्वकांक्षाको इटहरु थप्दै गर्दा
मेरो सानो झुपडी भात्किनु भुल भयो ।

यी हजारौ मनहरुमा तिमीलाई रोजेपछि
तिमी आफ्नै हौ भनि सम्झिनु भुल भयो ।

वैशमा तिम्रा सहयोगी हातहरु धेरै रैछन्
म छु भनी तिम्रो छेउमा उभिनु भुल भयो ।

म तरेली परेर खोलीछेउमा तिमी बगिगयौ
नियतीको दोष म त्यही अडिनु भुल भयो ।

ज्योति खतिवडा अनिश्चित ।
२०७४-१२-२३ 

एक दिन अवश्य आउँछ

एकातिर अनमोल जीवनको सन्चय हुन्छ ।
अर्कोतिर कहालीलाग्दो मृत्युको भय हुन्छ ।

यो स्वार्थी दुनियाँमा खुट्टा तानी चड्नुपर्ने
दुनियाँ पराजित भए उसको विजय हुन्छ ।

ऊ आँखामा छारो हाल्छ अरु अन्धा हुन्छन्
परीक्षा दिनु अगावै परीक्षाफल तय हुन्छ ।

मैले देखेको यथार्थ सबै सपना भैदिन्छ
जब पाउ मोल्नेको पक्षमा निर्णय हुन्छ ।

एक दिन अवश्य आउँछ सत्य त डग्दैन
त्यो दिन मात्र ती धमीराहरुको क्षय हुन्छ ।

ज्योति अनिश्चित ।
२०७४-१२-२०
१०:५० मध्यान्ह